Popowicz Bolesław Kornel (1878–1937), generał brygady WP, senator. Ur. 2 IX w Warężu w pow. sokalskim, był synem Ludwika i Julii z Schönthalerów. Uczył się najpierw w Tarnopolu, a następnie w l. 1897–1900 w seminarium nauczycielskim w Stanisławowie, gdzie zdał egzamin dojrzałości w r. 1900. Jako uczeń brał udział w tajnej organizacji «Białego Orła» w Tarnopolu i Stanisławowie. W r. 1900/1 odbył służbę wojskową jako «jednoroczny» w 18 p. piechoty obrony krajowej armii austriackiej. W l. 1904–7 studiował na Wydziale Filozoficznym Uniw. Lwow. i otrzymał uprawnienia nauczyciela szkół średnich. Od r. 1905 do 1914 był tymczasowym nauczycielem, a potem nauczycielem w lwowskich szkołach wydziałowych. Jednocześnie w l. 1905–6 działał w lwowskiej tajnej organizacji niepodległościowej, której jednym z twórców był Marian Kukiel. Za przynależność do tej organizacji i udział w demonstracjach narodowych P., wskutek denuncjacji, został w r. 1905 aresztowany i oddany pod sąd wojskowy, który go jednak od zarzutów uniewinnił. Następnie działał w Związku Walki Czynnej, a w r. 1910 do 1914 w Związku Strzeleckim we Lwowie. Jednocześnie uczestniczył w pracach Krajowego Związku Nauczycieli Ludowych i zorganizował 14 I 1912 wielki wiec nauczycieli galicyjskich we Lwowie. W sierpniu 1914 podczas mobilizacji powszechnej P. jako podporucznik rezerwy powołany został do służby czynnej w armii austriackiej; w walkach pod Lwowem został po raz pierwszy ranny. Od stycznia 1915 brał udział w walkach pod Tarnowem, a potem w ofensywie w Królestwie Polskim. Jesienią t. r. walczył na froncie włoskim pod Doberdo, gdzie był ciężko ranny. W dn. 1 I 1916 został mianowany porucznikiem, po czym odbył trzymiesięczny kurs wojskowy w Brück nad Litawą. W kwietniu 1916 w okresie zmagań ideowych z Komendą Legionów Polskich o samodzielność i wyodrębnienie Legionów z armii austriackiej P. jako ochotnik zameldował się w dowództwie 6 p. piechoty Legionów znajdujących się na pozycjach pod Optową. Z pułkiem tym odbył wszystkie boje od Optowej przez Polską Górę, Stochód, Sitowicz jako dowódca 2 kompanii i 1 batalionu. W dn. 1 X 1916 awansował na kapitana. Po tzw. kryzysie przysięgowym Legionów w r. 1917 P. został przeniesiony do armii austriackiej. Wydarzenia związane z kryzysem przysięgowym opisał we wspomnieniu pt. Dwa obozy (w: „Wspomnienia Legionowe” W. 1924 cz. I). W końcu grudnia 1917 uznany za czasowo niezdolnego do służby wojskowej, otrzymał kilkumiesięczny urlop zdrowotny. Od kwietnia 1918 prawie przez pięć miesięcy pełnił służbę w armii austriackiej w Czarnogórze, a następnie do 26 IX t. r. był dowódcą kolumny samochodowej na Ukrainie, z siedzibą w Wołoczyskach. Tu współpracował z Polską Organizacją Wojskową (POW), pośrednicząc między Komendą Naczelną POW a Kijowem; wskutek wykrycia tej jego działalności musiał samowolnie opuścić wojsko i ukrywać się przez kilka tygodni na Ukrainie.

W listopadzie 1918 P. zgłosił się w Lublinie do WP, został szefem sztabu grupy gen. Mieczysława Norwid-Neugebauera w Dowództwie Okręgu Generalnego w Kielcach. W dn. 15 XI t. r. awansował do stopnia majora. Od 29 XI do końca grudnia t. r. P. był dowódcą 24 p. piechoty w Radomiu; zastępował tam również dowódcę Okręgu Wojskowego. Od 3 I 1919 do pierwszych dni maja t. r. dowodził na froncie wschodnim samodzielnym batalionem w grupie wojsk gen. Zygmunta Zielińskiego, a następnie do 15 VIII 1920 6 p. piechoty Legionów. Walczył wówczas o Gródek Jagielloński, Lwów, Wilno i brał udział w wyprawie na Dyneburg, w operacji kijowskiej i w bitwie warszawskiej. Będąc dowódcą pułku, awansował 11 VI 1920 do stopnia podpułkownika. W dn. 15 VIII t. r. P. został dowódcą 3 brygady piechoty Legionów i uczestniczył w bitwie niemeńskiej i pod Lidą. Po zakończeniu walk był oddelegowany od 19 XI 1920 do 18 I 1921 na kurs Wyższych Dowódców w Warszawie, po czym wrócił na stanowisko dowódcy brygady. W dn. 15 III 1921 został wyznaczony na dowódcę piechoty dywizyjnej w 1 Dywizji Piechoty (DP) Legionów w Wilnie. W r. 1922 awansował do stopnia pułkownika ze starszeństwem od 3 V 1920. Jesienią 1922 odbył trzymiesięczny kurs dowódców pułków i piechoty dywizyjnej w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. W dn. 7 IX 1926 został dowódcą 1 DP Legionów i na tym stanowisku awansował 19 III 1927 do stopnia generała brygady. W dn. 20 III 1928 objął dowództwo Okręgu Korpusu (OK) we Lwowie. Przełożeni opiniując P-a stwierdzali, że był oficerem energicznym, odważnym, wytrwałym, obowiązkowym, z dużą inicjatywą, dobrym wychowawcą żołnierzy, pracującym nad sobą. Jedynie na stanowisku dowódcy OK we Lwowie oceniony został jako «zaledwie przeciętny». W r. 1935 przeniesiono go w stan spoczynku. Dn. 4 IX t. r. został obrany senatorem w województwie lwowskim. Był protektorem wielu organizacji, m. in. Związku Harcerstwa Polskiego, Polskiego Białego Krzyża, Polskiego Czerwonego Krzyża, założycielem Tow. Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Wschodnich (1928), jego długoletnim prezesem, a potem członkiem honorowym. Zmarł nagle 9 I 1937 we Lwowie i został pochowany we Lwowie na cmentarzu Łyczakowskim. Był odznaczony m. in.: Krzyżem Virtuti Militari V kl., Krzyżem Komandorskim Polonia Restituta, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych czterokrotnie, Orderem Korony Rumuńskiej II kl., Orderem Estońskim Orła Czarnego II kl .

Żonaty z Władysławą Dziwinówną miał P. z nią córkę Mieczysławę (ur. 1912) i syna Bolesława Zbigniewa (ur. 1914).

Maliszewski, Bibliogr. pamiętników; Enc. Wojsk. VI; Album – Skorowidz Senatu i Sejmu 1935–40, s. 195–6, 229 (fot.); Kryska-Karski T., Żurakowski S., Generałowie Polski Niepodległej, Londyn 1976 (fot.); Zieleniewski, Sejm i Senat 1935–40, (fot.); Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1928, 1932; Inwentarz Rękopisów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, Wr. 1949 II (sygn. 7348/II); Medyński A., Ilustrowany przewodnik po Cmentarzu Łyczakowskim, Lw. 1937; – Dziesięciolecie Polski Odrodzonej (fot.); Jędrzejewicz W., Kronika życia Józefa Piłsudskiego 1867–1935, Londyn 1977, II; Lwów i Małopolska Wschodnia w Legionach Polskich 1914–1917, Pod. red. Z. Reisa, J. Rogowskiego, Z. Zygmuntowicza, Lw. 1935 z. 1, s. 7–8 (fot.); Obrona Lwowa 1–22 listopada 1918, Lw. 1933 I s. XV; Skarbek E., Zarys historii wojennej 6-go pułku piechoty Legionów, W. 1929 s. 14–16, 18, 21, 28, 30, 41; Stawecki P., Następcy Komendanta, W. 1969; – Kierkowski K., Z 6 pułku Legionów do więzienia w Przemyślu, w: Za kratami więzień i drutami obozów, W. 1927 I (fot. zbiorowa); Szematyzmy Król. Galicji za l. 1905–1914; Zając J., Dwie wojny, Londyn 1964; „Gaz. Lwow.” 1937 nr 7 s. 1, nr 8 s. 3–4, nr 9 s. 3; „Głos Nauczycielstwa Ludowego” 1912 nr 1–2; „Niepodległość” T. 10: 1934, T. 15: 1937; „Polska Zbrojna” 1937 nr 12, 13, 16; – CAW: Akta personalne P-a.

Piotr Stawecki